Wat is passend werk bij ziekte?

Geen begrip levert tijdens een re-integratie zo veel discussie op als dit. De werkgever biedt iets aan, de werknemer ziet het niet zitten. Beiden hebben het gevoel dat de ander de regels naar zich toe trekt. Hieronder lees je waaraan passend werk wordt afgemeten, waarom die norm opschuift, en wat je doet bij onenigheid.

Door Nella Vegter, 25 jaar HR, voormalig Hoofd HR ·

Het korte antwoord

Passend werk is volgens de wet alle arbeid die voor je krachten en bekwaamheden is berekend, tenzij je die redelijkerwijs niet kunt aanvaarden. In de praktijk kijkt UWV naar je eerdere werk, wat je gezondheid toelaat, het aantal uren en de reistijd. Die norm wordt ruimer naarmate je verzuim langer duurt.

Bron: Burgerlijk Wetboek en UWV

Waaraan wordt afgemeten of werk passend is?

De wet houdt het abstract: passende arbeid is alle arbeid die voor je krachten en bekwaamheden is berekend. Aanvaarden hoeft niet als dat redelijkerwijs niet van je gevraagd kan worden. UWV maakt die norm concreet in een handvol punten. Dat is ook de taal waarin je een discussie het beste voert.

Wat je kunt

Opleiding en ervaring

UWV omschrijft passend werk als werk dat zoveel mogelijk aansluit bij je eerdere werk. Je jaren ervaring en je diploma's verdwijnen niet omdat je ziek bent geworden. Een functie die daar in één klap ver onder ligt, is niet vanzelf passend.

Wat je aankunt

Belastbaarheid

Het moet werk zijn dat iemand met jouw ziekte kan doen. De bedrijfsarts legt vast wat je op dit moment verdraagt, en verandert je gezondheid, dan verandert het passende werk mee. Dat werkt beide kanten op: minder kunnen, maar ook meer aankunnen.

Wat praktisch klopt

Uren en reistijd

UWV noemt twee harde randvoorwaarden: hetzelfde aantal uren als je oude functie, en een reistijd van maximaal twee uur per dag. Een baan aan de andere kant van het land voldoet dus niet, hoe goed hij inhoudelijk ook lijkt te passen.

Waarom schuift de norm op naarmate het langer duurt?

Passend werk is geen vast punt. Het is een norm die meebeweegt met de tijd die verstrijkt. UWV zegt het in één zin: na zes maanden ziekte kan werk op een lager niveau ook passend zijn. Wat in maand twee terecht werd afgewezen, kan een half jaar later dus wél gevraagd worden.

De gedachte erachter is nuchter. In het begin is de kans op terugkeer in je eigen functie nog reëel, en dan is het zonde om je carrière af te breken. Loopt de tijd door, dan wordt afstand tot de arbeidsmarkt het grotere risico, en weegt aan het werk blijven zwaarder dan op niveau blijven.

Dat maakt uitstel duur. Wie het eerste jaar afwacht, zoekt op het drukste moment binnen een ruimere norm en een smaller aanbod. Wie vroeg begint, kiest nog uit functies die dichter bij het oude werk liggen. Dat is de belangrijkste praktische reden om een 2e spoor traject niet vooruit te schuiven tot het echt moet.

Let op wat er níet opschuift. Je belastbaarheid staat los van de kalender. Werk dat je lichamelijk of geestelijk niet aankunt, wordt niet passend doordat je al lang ziek bent. Alleen het niveau en de richting verschuiven, niet de grens van wat je verdraagt.

Wat hoef je niet te accepteren, en wat doe je bij onenigheid?

Begin bij de plicht, want die is er. De wet bepaalt dat je als zieke werknemer passende arbeid verricht waartoe je werkgever je in de gelegenheid stelt. UWV formuleert het als: passend werk accepteren, binnen of buiten het bedrijf. Doe je dat niet, dan mag je werkgever loon inhouden. Dat is geen dreigement, dat is de systematiek.

De ruimte zit in het woord passend. Werk dat je gezondheid niet toelaat, hoef je niet te doen. Werk waarvoor je de opleiding of ervaring mist, evenmin. Meer uren dan je oude functie telde valt erbuiten, en een reistijd boven de twee uur per dag ook. Verzet tegen een concreet aanbod is dus iets anders dan het traject weigeren, en het loont om dat verschil expliciet te maken.

Zeg daarom nooit alleen nee. Schrijf op welk criterium volgens jou niet gehaald wordt en waarom, en zet erbij wat je wél ziet zitten. Een mail van tien regels is genoeg. Gaat het over je belastbaarheid, vraag de bedrijfsarts dan om het punt te toetsen. Dat oordeel ligt daar, niet bij je werkgever en niet bij jou.

Blijven jullie het oneens, dan is er een uitweg die precies hiervoor bedoeld is. Of het aangeboden werk passend is, is een van de vragen die je aan UWV kunt voorleggen in een deskundigenoordeel. Zowel werkgever als werknemer kan dat aanvragen. Het is advies en geen besluit, maar het maakt het gesprek weer inhoudelijk.

Gaat het conflict over je contract, je loon of ontslag, dan houdt coaching op en begint juridisch werk. Schakel het Juridisch Loket, je vakbond, je rechtsbijstandsverzekering of een advocaat in. Ik ben coach, geen jurist. Die grens houd ik scherp, want vaagheid helpt je op zo'n moment niet.

Korte antwoorden op veelgestelde vragen

Moet passend werk hetzelfde salaris opleveren als mijn oude functie?
Dat garandeert de wet niet. UWV toetst het werk op het niveau, de uren, je gezondheid en de reistijd. Het salaris volgt in de praktijk uit dat niveau. Zolang terugkeer op je eigen niveau in beeld is, is werk dat daar ver onder ligt niet vanzelf passend. Na zes maanden ziekte kan werk op een lager niveau volgens UWV wel passend zijn, en daar kan een lager loon bij horen. Wat je tijdens ziekte betaald krijgt, hangt daarnaast af van je contract en je cao.
Telt reistijd mee bij de vraag of werk passend is?
Ja, en het is een van de weinige criteria met een harde grens. UWV noemt werk met een reistijd van maximaal twee uur per dag passend. Een baan die daarboven uitkomt hoef je niet te accepteren, ook niet als de functie inhoudelijk goed aansluit. Woon je ver van de grotere werkgevers vandaan, bespreek dat dan vroeg. Het beperkt je zoekgebied, en daar houd je aan het begin van een traject beter rekening mee dan aan het eind.
Wie bepaalt of werk passend is, de bedrijfsarts of mijn werkgever?
Geen van beiden alleen. De bedrijfsarts oordeelt over je belastbaarheid: wat je aankunt aan uren, taken en omstandigheden. Je werkgever zoekt en biedt werk aan dat daarbinnen valt en dat aansluit bij je opleiding en ervaring. Het oordeel of iets passend is, bouwt dus uit die twee op, en jij hebt er inbreng in. Komen jullie er samen niet uit, dan kan ieder van jullie UWV om een deskundigenoordeel vragen.
Geldt passend werk ook als ik geen werkgever meer heb?
Ja, maar dan gelden eigen regels. Ben je ziek zonder werkgever en heb je een Ziektewet-uitkering, dan staat de norm in het Besluit passende arbeid WW en ZW. Voor de eerste zes maanden noemt dat besluit drie eisen tegelijk: het werk sluit aan bij het niveau van je oude werk, je verdient er ten minste 70 procent van je oude inkomen mee, en de reistijd is niet meer dan twee uur per dag. UWV beoordeelt in deze situatie zelf welk soort werk voor jou passend is, en dat kan in de loop van de tijd veranderen.

Bronnen

Wet- en regelgeving verandert. Staat er iets dat niet meer klopt? Laat het me weten, dan pas ik het aan.

Meer over dit onderwerp

Alle artikelen over re-integratie 2e spoor

Nella Vegter

Geschreven door Nella Vegter

Coach voor re-integratie 2e spoor, outplacement en loopbaancoaching in Amsterdam en omgeving. Daarvoor 25 jaar HR, waarvan de laatste jaren als Hoofd HR in het hoger onderwijs. Ik ken dus allebei de kanten van de tafel.

Meer over mijRe-integratie 2e spoor

Twijfel je of een aanbod passend is?

Gratis telefonisch kennismaken. We leggen het aanbod naast je belastbaarheid en naast je ervaring, zodat je onderbouwd reageert in plaats van op gevoel.