Mag je een 2e spoor traject weigeren?
Het gesprek over een 2e spoor traject komt zelden op een goed moment. En soms is je eerste gedachte: dit wil ik niet. Dat mag je denken. Maar botweg weigeren heeft gevolgen. Hieronder lees je wat je wél moet, wat je níet hoeft, en wat je kunt doen als je het ergens niet mee eens bent.
Door Nella Vegter, voormalig Hoofd HR, 25 jaar ervaring ·
Een 2e spoor traject weigeren mag niet zomaar: als werknemer ben je wettelijk verplicht mee te werken aan redelijke re-integratie-inspanningen. Weigeren kan leiden tot opschorting of stopzetting van je loon. Wel moet aangeboden werk passend zijn, heb je inbreng in het plan, en kun je bij een verschil van inzicht een deskundigenoordeel aanvragen bij UWV.
Bron: Wet verbetering Poortwachter, UWV
Een begrijpelijke eerste reactie
Een 2e spoor traject betekent hardop zeggen dat terugkeer bij je eigen werkgever er waarschijnlijk niet meer in zit. Dat is nogal wat. Je bent ziek, er komt al veel op je af, en dan ligt er ook nog een plan om ergens anders te gaan werken. De neiging om nee te zeggen is heel menselijk.
Toch loont het om onderscheid te maken tussen twee dingen: ik wil dit niet, en dit klopt niet. Het eerste gevoel mag er zijn, maar is juridisch geen grond om te weigeren. Het tweede kan wél een goede reden zijn om aan de bel te trekken, en daar bestaan nette routes voor.
In mijn jaren in HR heb ik veel van deze gesprekken meegemaakt, van beide kanten van de tafel. Achter een weigering zat bijna altijd iets anders: angst, onduidelijkheid, of een traject dat te snel ging. En daar is wat aan te doen.
Meewerken is verplicht, ook in het 2e spoor
De Wet verbetering Poortwachter legt de re-integratie bij werkgever én werknemer samen. Voor jou betekent dat concreet: meewerken aan het plan van aanpak, gehoor geven aan oproepen van de bedrijfsarts, en redelijke stappen richting werk zetten. Ook als dat werk bij een andere werkgever is.
Weiger je zonder goede grond, dan mag je werkgever na een schriftelijke waarschuwing je loon opschorten of stopzetten. In het uiterste geval kan aanhoudend niet meewerken zelfs een reden voor ontslag zijn. Zover hoeft het vrijwel nooit te komen, maar het is eerlijk om te weten dat de wet hier weinig ruimte laat.
Daar staat iets tegenover: de verplichting geldt twee kanten op. Je werkgever moet een traject aanbieden dat past bij jouw situatie en belastbaarheid, en UWV kijkt daar bij de WIA-aanvraag kritisch naar.
Wat je niet hoeft te accepteren
Passend werk
Niet elke functie
Het werk in het 2e spoor moet passend zijn: aansluiten bij je opleiding, je ervaring en wat je op dit moment aankunt. Een willekeurige vacature die daar ver vanaf staat, hoef je niet zomaar te accepteren.
Inzage en inbreng
Jouw stem telt
Je hebt inzage in de rapportages die over jou worden geschreven en mag daar schriftelijk op reageren. Ook in het trajectplan heb je inbreng: het gaat over jouw toekomst, niet alleen over een dossier.
Onafhankelijke toets
Deskundigenoordeel
Komen jij en je werkgever er niet uit, dan kan ieder van jullie UWV om een deskundigenoordeel vragen: een onafhankelijk oordeel over het traject of over een concreet geschilpunt, zoals de vraag of werk passend is.
De nette route bij een verschil van inzicht
Vind je dat het traject te vroeg komt, te snel gaat of niet past, begin dan bij het gesprek. Met je leidinggevende of casemanager over de invulling, met de bedrijfsarts over wat je aankunt. Zeg niet alleen dát het niet gaat, maar ook waarom, en denk mee over wat wél zou werken. Leg dat vast in een mail, vriendelijk en feitelijk.
Twijfel je aan het medische oordeel van de bedrijfsarts, dan kun je een second opinion bij een andere bedrijfsarts aanvragen. En loopt het gesprek over het traject zelf vast, dan is het deskundigenoordeel van UWV de aangewezen route. Dat oordeel is niet bindend, maar weegt in de praktijk zwaar, voor beide kanten.
Zo blijf je aantoonbaar meewerken, terwijl je bezwaar serieus op tafel ligt. Dat is precies het verschil tussen weigeren en opkomen voor een traject dat klopt.
Als je medewerker niet wil
Weigert je medewerker het 2e spoor, kijk dan eerst achter de weigering. In de praktijk zit daar zelden onwil, en veel vaker angst, overbelasting of onduidelijkheid over wat het traject betekent. Een goed gesprek, soms met de coach erbij, lost meer op dan een formele brief.
Blijft de weigering staan, dan wordt van je verwacht dat je je medewerker daar schriftelijk op aanspreekt en de stappen vastlegt in het dossier. Loonmaatregelen zijn het sluitstuk, niet de opening, en het luistert juridisch nauw. Een deskundigenoordeel kan ook voor jou een zinvolle tussenstap zijn. Hoe ik werkgevers en casemanagers hierin begeleid, lees je op de pagina voor opdrachtgevers.
Loopt het gesprek met je werkgever over weigeren vast? Bel gerust, dan bespreken we een volgende stap.
Korte antwoorden op veelgestelde vragen
Mag ik een aangeboden functie weigeren als die niet past?
Passende arbeid is werk dat aansluit bij je opleiding, ervaring en belastbaarheid. Een functie die daar duidelijk buiten valt, hoef je niet zomaar te accepteren. Weiger alleen niet stilzwijgend: leg uit waarom het werk niet past, het liefst schriftelijk, en bespreek het met je bedrijfsarts of je coach. Blijven jullie het oneens, dan kan een deskundigenoordeel bij UWV duidelijkheid geven over de vraag of het werk passend is.Wat gebeurt er met mijn loon als ik niet meewerk?
Je werkgever mag bij niet meewerken uiteindelijk je loon opschorten of stopzetten, na een schriftelijke waarschuwing. Dat is een zwaar middel en het luistert juridisch nauw, maar het is geen loze dreiging. Kom je er met je werkgever niet uit, kies dan de nette route: benoem je bezwaren, leg ze vast en vraag zo nodig een deskundigenoordeel aan, in plaats van stil te blijven weigeren.Ik ben eigenlijk te ziek voor het traject. Moet ik toch meedoen?
Het traject hoort te passen bij wat je aankunt. De bedrijfsarts bepaalt je belastbaarheid, en de inspanningen in het 2e spoor moeten daarbinnen blijven. Voel je dat het te veel is, meld dat dan bij de bedrijfsarts in plaats van weg te blijven. De belastbaarheid kan worden bijgesteld, en het traject beweegt dan mee. Wegblijven zonder overleg wordt al snel gezien als niet meewerken, en dat wil je voorkomen.Kan ik weigeren omdat het niet klikt met de coach of het bureau?
Weigeren is niet de route, bespreekbaar maken wel. Een traject staat of valt met vertrouwen, en je mag aangeven dat het niet klikt. Vraag je werkgever of casemanager om een andere coach; daar is vaak meer ruimte voor dan mensen denken. Je werkgever heeft er zelf ook belang bij dat het traject echt iets oplevert, want UWV kijkt naar de kwaliteit van de inspanningen, niet alleen naar de vinkjes.
Meer over dit onderwerp
Solliciteren tijdens het 2e spoor
Solliciteren terwijl je nog ziek bent voelt tegenstrijdig, maar je eigen inspanningen tellen mee bij de WIA-aanvraag. Wat je over je ziekte moet vertellen, en welk zoekgebied realistisch is.
Verplichtingen van de werknemer in het 2e spoor
Meewerken aan je re-integratie is wettelijk verplicht, maar wat betekent dat concreet? Je plichten op een rij, wat je niet hoeft te vertellen, en wat je doet bij een meningsverschil.
Wat is passend werk bij ziekte?
Het begrip waar in het 2e spoor de meeste conflicten over gaan. Wat passend werk betekent, waarom de norm opschuift naarmate het verzuim langer duurt, en wat je doet bij onenigheid.
Geschreven door Nella Vegter
Voormalig Hoofd HR, 25 jaar ervaring. Nu coach in Amsterdam en omgeving: één vast gezicht, van het eerste gesprek tot het eindverslag.
- Re-integratie 2e spoor
- Outplacement
- Loopbaancoaching
- Wet verbetering Poortwachter
Meer over mijBegeleiding bij het 2e spoorZo werkt re-integratie 2e spoor
Twijfel je over jouw traject?
Gratis telefonisch kennismaken. Je vertelt waar je staat, ik vertel eerlijk wat ik ervan vind en wat ik voor je kan doen. Ook als het traject al loopt bij een ander bureau.
Nella Vegtervoormalig Hoofd HR, 25 jaar ervaring
Bronnen
- UWV, Werkwijzer Poortwachter (versie 1 augustus 2022), de plicht om mee te werken, en de reeks maatregelen bij weigering: aanspreken, schriftelijk vastleggen, berispen, loon opschorten of inhouden en in het uiterste geval ontslag
- Het Juridisch Loket, Krijg ik loon als ik ziek ben?, het verschil tussen loon opschorten en loon stopzetten, de schriftelijke waarschuwing vooraf, en wat er bij werkweigering mag
- Arboportaal, Verantwoordelijkheden van de werkgever en werknemers, opschorten bij niet meewerken, stopzetten en ontslag bij het weigeren van passend werk, en de second opinion bij een andere bedrijfsarts
- Rijksoverheid, Regels bij ziekte voor werkgevers en werknemers, dat de werkgever bij niet meewerken het loon mag inhouden en in het uiterste geval kan ontslaan, met instemming van de kantonrechter
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 629, de wettelijke basis: wanneer het recht op loon vervalt, en de bevoegdheid om het loon op te schorten
- Regeling procesgang eerste en tweede ziektejaar, dat het plan van aanpak in overeenstemming met de werknemer wordt opgesteld, en dat jouw eigen oordeel in het re-integratieverslag hoort
- UWV, Deskundigenoordeel aanvragen als de re-integratie vastloopt, het oordeel over de vraag of werk passend is, en dat zo'n oordeel een advies is en dus niet bindend
Wet- en regelgeving verandert. Staat er iets dat niet meer klopt? Laat het me weten, dan pas ik het aan.