Wanneer is een 2e spoor traject niet verplicht?
Het 2e spoor voelt vaak als een verplichting die er hoe dan ook aan zit te komen. Toch is dat niet altijd zo. In een aantal situaties hoeft een 2e spoor traject niet, of nog niet. Hieronder lees je welke dat zijn, en waarom het steeds de bedrijfsarts of arbeidsdeskundige is die dat bepaalt.
Door Nella Vegter, voormalig Hoofd HR, 25 jaar ervaring ·
Een 2e spoor traject is niet verplicht wanneer er reëel zicht is op terugkeer bij de eigen werkgever, wanneer de bedrijfsarts vaststelt dat er geen benutbare mogelijkheden zijn, of wanneer herstel op korte termijn wordt verwacht. Steeds geldt: niet de werkgever of werknemer beslist dat op gevoel, maar het medische en arbeidsdeskundige oordeel.
Bron: Wet verbetering Poortwachter, UWV
Verplicht, tenzij het aantoonbaar niet zinvol is
De hoofdregel is duidelijk: blijkt bij de eerstejaarsevaluatie dat terugkeer in de eigen organisatie er niet in zit, dan moet het re-integratietraject in het tweede spoor in gang worden gezet. Het uitgangspunt is dus verplicht.
Maar de wet vraagt geen zinloze inspanning. In een aantal situaties zou een 2e spoor traject niets toevoegen, en dan hoeft het niet, of nog niet. Het verschil met botweg afzien is dat die situaties onderbouwd moeten zijn, meestal door de bedrijfsarts en soms door een arbeidsdeskundige. Een onderbuikgevoel dat het wel goed komt, is geen grond.
Situaties waarin het 2e spoor niet hoeft
Zicht op terugkeer
Spoor 1 volstaat nog
Is er reëel uitzicht op passend werk bij de eigen werkgever, in de eigen of een andere functie, dan blijft spoor 1 de route en is het 2e spoor niet aan de orde. Zodra dat zicht vervalt, verandert dat.
Geen benutbare mogelijkheden
Medisch geen ruimte
Stelt de bedrijfsarts vast dat er op dit moment geen benutbare mogelijkheden zijn, dan kan re-integratie tijdelijk stilliggen. Er valt dan niets te re-integreren, in geen van beide sporen, tot de situatie verandert.
Herstel in zicht
Verwacht herstel op korte termijn
Wordt volledig herstel binnen afzienbare tijd verwacht, zodat terugkeer in het eigen werk realistisch is, dan zou een 2e spoor traject alleen maar afleiden. De focus blijft dan op dat herstel.
Duurzaam geen mogelijkheden
Richting vervroegde IVA
Is duidelijk dat werken ook op langere termijn niet meer lukt, dan is niet het 2e spoor maar een vervroegde WIA-aanvraag gericht op een IVA-uitkering de logische route. Dat vraagt om een stevige medische onderbouwing.
Afzien van het 2e spoor is een risico op zich
Voor werkgevers is dit de gevoelige kant. Beslis je dat het 2e spoor niet nodig is en denkt UWV daar bij de RIV-toets anders over, dan volgt alsnog een loonsanctie. Leg de grond om af te zien daarom altijd vast: het oordeel van de bedrijfsarts, en bij twijfel een arbeidsdeskundig onderzoek dat de keuze onderbouwt.
Twijfel je of afzien in jouw situatie verdedigbaar is, dan is eendeskundigenoordeel bij UWV of een haalbaarheidsonderzoek een verstandige tussenstap. Beter een korte check vooraf dan een jaar loon achteraf.
Valt jouw situatie onder een van deze uitzonderingen? Bel gerust, dan bekijken we of afzien verantwoord is.
Korte antwoorden op veelgestelde vragen
Mag ik als werkgever zelf besluiten dat het 2e spoor niet nodig is?
Je neemt de beslissing, maar niet op eigen gevoel. De grond om af te zien moet onderbouwd zijn, in de regel door de bedrijfsarts en soms door een arbeidsdeskundige. Leg je die onderbouwing niet vast en oordeelt UWV bij de RIV-toets dat het 2e spoor wél had gemoeten, dan riskeer je een loonsanctie. Vastleggen en bij twijfel een deskundigenoordeel vragen is daarom geen overdreven voorzichtigheid.Betekent 'geen benutbare mogelijkheden' dat de re-integratie stopt?
Niet definitief, wel tijdelijk. Stelt de bedrijfsarts vast dat er nu geen benutbare mogelijkheden zijn, dan valt er even niets te re-integreren en kan het traject stilliggen. De bedrijfsarts blijft de situatie volgen. Verandert de belastbaarheid, dan komt re-integratie, en mogelijk het 2e spoor, alsnog in beeld. Het is dus een pauze op medische grond, geen eindpunt.Kan het 2e spoor te vroeg worden gestart?
Ja, en ook dat is niet zinvol. Is er nog reëel zicht op herstel en terugkeer in het eigen werk, dan leidt een 2e spoor traject vooral af van waar de energie heen moet. Het gaat om timing: niet zo laat dat je een sanctie riskeert, niet zo vroeg dat je een kansrijke terugkeer ondermijnt. De evaluatiemomenten en de bedrijfsarts helpen dat moment te bepalen.Wie bepaalt uiteindelijk of het 2e spoor nodig is?
Het is samenspel. De bedrijfsarts oordeelt over de belastbaarheid en het herstelperspectief, een arbeidsdeskundige beoordeelt vaak of terugkeer bij de eigen werkgever nog realistisch is, en op basis daarvan leggen werkgever en werknemer de koers vast. Zijn jullie het oneens, of twijfel je aan het oordeel, dan geeft een deskundigenoordeel van UWV uitsluitsel.
Meer over dit onderwerp
Begeleiding bij het 2e spoor
Persoonlijke begeleiding naar passend werk bij een andere werkgever, zorgvuldig binnen de termijnen van de Wet verbetering Poortwachter.
Plan van aanpak bij re-integratie
Het plan van aanpak legt vast wie wat doet aan de re-integratie. Wanneer je het opstelt, wat erin hoort, hoe je het bijstelt, en waarom UWV er bij de WIA-aanvraag naar kijkt.
Haalbaarheidsonderzoek spoor 2: wat is het en wanneer zinvol?
Een kort onderzoek dat inschat of een 2e spoor traject kans van slagen heeft voordat het echt begint. Wat het oplevert, wanneer het helpt en wanneer het vooral tijd kost.
Geschreven door Nella Vegter
Voormalig Hoofd HR, 25 jaar ervaring. Nu coach in Amsterdam en omgeving: één vast gezicht, van het eerste gesprek tot het eindverslag.
- Re-integratie 2e spoor
- Outplacement
- Loopbaancoaching
- Wet verbetering Poortwachter
Meer over mijBegeleiding bij het 2e spoorZo werkt re-integratie 2e spoor
Twijfel je of het 2e spoor nodig is?
Gratis telefonisch kennismaken. Ik denk mee over jouw situatie, en wat een zorgvuldige volgende stap is. Ook voor werkgevers en casemanagers.
Nella Vegtervoormalig Hoofd HR, 25 jaar ervaring