Spoor 1, spoor 2 en spoor 3: wat is het verschil?
Zodra je langer ziek bent, vallen de termen vanzelf: spoor 1, spoor 2, en soms zelfs spoor 3. Ze klinken technischer dan ze zijn. Hieronder zet ik de sporen rustig naast elkaar: wat elk spoor inhoudt, wanneer het begint, en hoe ze zich tot elkaar verhouden.
Door Nella Vegter, 25 jaar HR, voormalig Hoofd HR ·
Spoor 1 is re-integratie bij je eigen werkgever, in je eigen of een andere functie. Spoor 2 begeleidt je naar passend werk bij een andere werkgever en start uiterlijk na de eerstejaarsevaluatie. Spoor 3 is geen wettelijke term: daarmee wordt begeleiding naar werk ná de WIA-beoordeling bedoeld. Spoor 1 en 2 kunnen naast elkaar lopen.
Bron: Wet verbetering Poortwachter, UWV
In één oogopslag
Drie sporen, drie bestemmingen
Spoor 1
Terug bij je eigen werkgever
Re-integratie binnen de organisatie waar je in dienst bent: eerst in je eigen functie, eventueel aangepast, anders in ander passend werk binnen het bedrijf. Spoor 1 begint feitelijk direct bij je ziekmelding en blijft de eerste route zolang terugkeer denkbaar is.
Spoor 2
Passend werk ergens anders
Begeleiding naar passend werk bij een andere werkgever, als terugkeer in de eigen organisatie niet meer realistisch is. Mag al vanaf week 8 starten en moet uiterlijk na de eerstejaarsevaluatie in gang worden gezet. Loopt door tot aan de WIA-aanvraag.
Spoor 3
Na de WIA-beoordeling
Geen wettelijke term, maar in de praktijk: begeleiding naar werk nadat de WIA-beoordeling is geweest en de loondoorbetaling is gestopt. Wordt meestal ingezet door UWV of door werkgevers die het risico van de WGA-uitkering zelf dragen.
De tijdlijn
Van ziekmelding tot WIA, in weeknummers
De Wet verbetering Poortwachter hangt vaste momenten aan de eerste twee ziektejaren. Dit zijn de belangrijkste, en waar de sporen erin passen.
- Week 1
- Je meldt je ziek. Vanaf dit moment betaalt je werkgever je loon door, in de regel maximaal twee jaar, en begint feitelijk spoor 1: kijken wat er nodig is om terug te keren.
- Week 6
- De bedrijfsarts stelt de probleemanalyse op: wat kun je wel en niet, en wat is er nodig voor herstel en werk.
- Week 8
- Jij en je werkgever leggen samen het plan van aanpak vast. Vanaf dit moment mág spoor 2 al starten, als nu al duidelijk is dat terugkeer er niet in zit.
- Week 42
- Je werkgever meldt het verzuim bij UWV.
- Week 52
- De eerstejaarsevaluatie: samen kijken jullie of de aanpak werkt. Is terugkeer in de eigen organisatie niet meer realistisch, dan moet spoor 2 vanaf hier in gang worden gezet.
- Week 91
- Uiterlijk nu vraag je de WIA-uitkering aan. UWV toetst dan ook het re-integratieverslag: hebben werkgever en werknemer samen genoeg gedaan, in spoor 1 én spoor 2.
- Week 104
- Na twee jaar stopt in de regel de loondoorbetaling. Volgt er een WIA-uitkering, dan begint wat in de praktijk spoor 3 heet: verder werken aan werk, buiten de Poortwachter-termijnen.
De vraag die vaak blijft liggen
Kunnen spoor 1 en spoor 2 naast elkaar lopen?
Ja, en dat gebeurt in de praktijk vaak. De sporen zijn geen stations waar je van de een naar de ander overstapt, maar routes die tegelijk open kunnen staan. Zolang terugkeer bij je eigen werkgever niet definitief is uitgesloten, blijft spoor 1 gewoon in beeld, ook als spoor 2 al is gestart.
Dat is geen bureaucratische dubbeling, maar bescherming van je kansen, twee kanten op. Herstel je verder en komt er toch ruimte in je eigen organisatie, dan hoeft de deur daar niet dicht. En zit die ruimte er echt niet in, dan is er niet gewacht met de zoektocht naar passend werk ergens anders.
Voor werkgevers is de samenloop net zo belangrijk: UWV beoordeelt bij de WIA-aanvraag of er in béide sporen genoeg is gedaan. Te lang alleen op spoor 1 blijven hangen is een van de bekendste redenen voor een loonsanctie.
Voorbij de twee jaar
En spoor 3? En als werken echt niet meer gaat?
Spoor 3 staat niet in de wet. De term is in de praktijk ontstaan voor begeleiding naar werk ná de WIA-beoordeling: de Poortwachter-termijnen zijn dan voorbij, maar het werken aan werk hoeft niet te stoppen. Zo'n traject wordt meestal ingezet door UWV, of door werkgevers die het risico van de WGA-uitkering zelf dragen en er dus belang bij houden dat hun oud-medewerker weer aan het werk komt.
En dan de andere kant van het spectrum: soms is tijdens de eerste twee jaar al duidelijk dat werken er niet meer in zit, nu niet en later niet. Stelt de bedrijfsarts vast dat er duurzaam geen mogelijkheden zijn, dan kan de WIA-aanvraag vervroegd worden gedaan, gericht op een IVA-uitkering. Dat is een uitzonderingssituatie die om een goede medische onderbouwing vraagt, maar het bestaat, en het scheelt in die situaties een lang traject dat niemand helpt.
Tussen die uitersten ligt het gewone werk van re-integratie: kijken wat er wél kan. Daar ligt mijn vak, vooral in spoor 2.
Veelgestelde vragen
Korte antwoorden op veelgestelde vragen
- Wie bepaalt welk spoor ik volg?
- Niemand in z'n eentje. De bedrijfsarts bepaalt wat je aankunt, en meestal adviseert een arbeidsdeskundige rond de eerstejaarsevaluatie over de vraag of terugkeer bij je eigen werkgever nog realistisch is. Op basis daarvan leggen jij en je werkgever de koers vast in het plan van aanpak. Ben je het oneens met die koers, dan kun je bij UWV een deskundigenoordeel aanvragen.
- Kan ik van spoor 2 weer terug naar spoor 1?
- Ja. Spoor 2 betekent niet dat de deur bij je eigen werkgever definitief dicht is. Herstel je verder, of ontstaat er alsnog passend werk binnen de organisatie, dan kan spoor 1 weer de hoofdroute worden. Zolang je in dienst bent, blijven beide sporen naast elkaar bestaan, en hoort je werkgever kansen in de eigen organisatie serieus te blijven bekijken.
- Moet er eerst een arbeidsdeskundig onderzoek komen voordat spoor 2 start?
- Het is de gebruikelijke route: een arbeidsdeskundige onderzoekt wat er in je eigen organisatie nog mogelijk is en adviseert of spoor 2 nodig is. Meestal gebeurt dat rond de eerstejaarsevaluatie, eerder als de situatie daarom vraagt. Het onderzoek geeft de onderbouwing die UWV later in het re-integratieverslag wil terugzien, en het voorkomt dat spoor 2 te vroeg of juist te laat wordt ingezet.
- Wat als werken helemaal niet meer lukt?
- Stelt de bedrijfsarts vast dat je op dit moment geen benutbare mogelijkheden hebt, dan kan de re-integratie tijdelijk stilliggen tot er weer ruimte is. Is de situatie blijvend, dus ook op de langere termijn geen mogelijkheden, dan kan een vervroegde WIA-aanvraag gericht op een IVA-uitkering aan de orde zijn. Dat vraagt om een stevige medische onderbouwing; je bedrijfsarts is hierin de eerste gesprekspartner.
Verder lezen
Meer over dit onderwerp
Re-integratie 2e spoor
Persoonlijke begeleiding naar passend werk bij een andere werkgever, zorgvuldig binnen de termijnen van de Wet verbetering Poortwachter.
Lees verder →Hoe kies je een goede 2e spoor coach?
Eén vaste coach of een bureau met wisselende gezichten, de klik, de aanpak, de rapportage: waar je op let bij het kiezen van een re-integratiecoach, en waarom je vaak meer te kiezen hebt dan je denkt.
Lees verder →Wanneer is een 2e spoor traject niet verplicht?
Soms hoeft het 2e spoor niet: als er zicht is op terugkeer in het eigen werk, of als een bedrijfsarts geen benutbare mogelijkheden ziet. De uitzonderingen op een rij, met wat ze in de praktijk betekenen.
Lees verder →
Twijfel je welk spoor voor jou geldt?
Gratis telefonisch kennismaken. Je vertelt waar je staat in het traject, ik vertel wat er in jouw situatie speelt en wat ik voor je kan doen. Ook voor werkgevers en casemanagers.