Spoor 1, spoor 2 en spoor 3: wat is het verschil?
Zodra je langer ziek bent, vallen de termen vanzelf: spoor 1, spoor 2, en soms zelfs spoor 3. Ze klinken technischer dan ze zijn. Hieronder zet ik de sporen naast elkaar: wat elk spoor inhoudt, wanneer het begint, en hoe ze zich tot elkaar verhouden.
Door Nella Vegter, voormalig Hoofd HR, 25 jaar ervaring · · Bijgewerkt op
Spoor 1 is re-integratie bij je eigen werkgever, in je eigen of een andere functie. Spoor 2 begeleidt je naar passend werk bij een andere werkgever en moet uiterlijk binnen zes weken na de eerstejaarsevaluatie zijn gestart. Spoor 3 is geen wettelijke term: daarmee wordt begeleiding naar werk ná de WIA-beoordeling bedoeld. Spoor 1 en 2 kunnen naast elkaar lopen.
Bron: Wet verbetering Poortwachter en UWV, voor spoor 1 en 2
Drie sporen, drie bestemmingen
De vraag is een vergelijkingsvraag, dus hier staan de drie sporen naast elkaar in plaats van onder elkaar.
| Kenmerk | Spoor 1 | Spoor 2 | Spoor 3 |
|---|---|---|---|
| In het kort | Terug bij je eigen werkgever | Passend werk ergens anders | Na de WIA-beoordeling |
| Waar je werk zoekt | Binnen de organisatie waar je in dienst bent: eerst je eigen functie, eventueel aangepast, anders ander passend werk in het bedrijf. | Bij een andere werkgever. | Naar werk, nadat de WIA-beoordeling is geweest en de loondoorbetaling is gestopt. |
| Wanneer het begint | Feitelijk direct bij je ziekmelding. | Zodra er geen zicht meer is op terugkeer in de eigen organisatie, en uiterlijk zes weken na de eerstejaarsevaluatie in week 52. | Na de WIA-beoordeling. |
| Hoe lang het loopt | Zolang terugkeer denkbaar is. | Zolang je werkgever je loon moet doorbetalen, dus ook nog na de WIA-aanvraag. | Geen wettelijke term, dus geen wettelijke termijn. Wordt meestal ingezet door UWV of door werkgevers die het WGA-risico zelf dragen. |
Van ziekmelding tot WIA, in weeknummers
De Wet verbetering Poortwachter hangt vaste momenten aan de eerste twee ziektejaren. Dit zijn de belangrijkste, en waar de sporen erin passen.
Week 1
Je meldt je ziek. Vanaf dit moment betaalt je werkgever je loon door, in de regel maximaal twee jaar, en begint feitelijk spoor 1: kijken wat er nodig is om terug te keren.
Week 6
De bedrijfsarts stelt de probleemanalyse op: wat kun je wel en niet, en wat is er nodig voor herstel en werk.
Week 8
Jij en je werkgever leggen samen het plan van aanpak vast. Spoor 2 hangt niet aan een vaste week. Zodra duidelijk is dat er bij je eigen werkgever geen passend werk meer voor je is, moet het starten.
Week 42
Je werkgever meldt het verzuim bij UWV.
Week 52
De eerstejaarsevaluatie: samen kijken jullie of de aanpak werkt. Is terugkeer in de eigen organisatie niet meer realistisch, dan moet spoor 2 binnen zes weken na deze evaluatie starten.
Start het 2e spoor te laat, dan kan UWV de werkgever een loonsanctie van maximaal 52 weken opleggen.
Week 93
Uiterlijk nu vraag je de WIA-uitkering aan. UWV toetst dan ook het re-integratieverslag: hebben werkgever en werknemer samen genoeg gedaan, in spoor 1 én spoor 2.
Week 104
Na twee jaar stopt in de regel de loondoorbetaling. Volgt er een WIA-uitkering, dan begint wat in de praktijk spoor 3 heet: verder werken aan werk, buiten de Poortwachter-termijnen.
Kunnen spoor 1 en spoor 2 naast elkaar lopen?
Ja, en dat gebeurt in de praktijk vaak. De sporen zijn geen stations waar je van de een naar de ander overstapt, maar routes die tegelijk open kunnen staan. Zolang terugkeer bij je eigen werkgever niet definitief is uitgesloten, blijft spoor 1 gewoon in beeld, ook als spoor 2 al is gestart.
Dat is geen bureaucratische dubbeling, maar bescherming van je kansen, twee kanten op. Herstel je verder en komt er toch ruimte in je eigen organisatie, dan hoeft de deur daar niet dicht. En zit die ruimte er echt niet in, dan is er niet gewacht met de zoektocht naar passend werk ergens anders.
Voor werkgevers is de samenloop net zo belangrijk: UWV beoordeelt bij de WIA-aanvraag of er in béide sporen genoeg is gedaan. Te lang alleen op spoor 1 blijven hangen is een van de bekendste redenen voor een loonsanctie.
En spoor 3? En als werken echt niet meer gaat?
Spoor 3 staat niet in de wet. De term is in de praktijk ontstaan voor begeleiding naar werk ná de WIA-beoordeling: de Poortwachter-termijnen zijn dan voorbij, maar het werken aan werk hoeft niet te stoppen. Zo'n traject wordt meestal ingezet door UWV, of door werkgevers die het risico van de WGA-uitkering zelf dragen en er dus belang bij houden dat hun oud-medewerker weer aan het werk komt.
En dan de andere kant van het spectrum: soms is al vroeg in je ziekteperiode duidelijk dat werken er niet meer in zit, nu niet en later niet. Stelt de bedrijfsarts vast dat er duurzaam geen mogelijkheden zijn en krijg je daarvan een verklaring, dan kan de WIA vervroegd worden aangevraagd, gericht op een IVA-uitkering. Dat kan niet het hele traject door: UWV neemt zo'n aanvraag alleen in behandeling tussen 3 en 68 weken ziekte. Het is een uitzonderingssituatie die om een goede medische onderbouwing vraagt, maar het bestaat, en het scheelt in die situaties een lang traject dat niemand helpt.
Tussen die uitersten ligt het gewone werk van re-integratie: kijken wat er wél kan. Daar ligt mijn vak, vooral in spoor 2.
Speelt spoor 1 in jouw situatie nog mee, naast spoor 2? Bel gerust om dat te bespreken.
Korte antwoorden op veelgestelde vragen
Wie bepaalt welk spoor ik volg?
Niemand in z'n eentje. De bedrijfsarts bepaalt wat je aankunt, en meestal adviseert een arbeidsdeskundige rond de eerstejaarsevaluatie over de vraag of terugkeer bij je eigen werkgever nog realistisch is. Op basis daarvan leggen jij en je werkgever de koers vast in het plan van aanpak. Ben je het oneens met die koers, dan kun je bij UWV een deskundigenoordeel aanvragen.Kan ik van spoor 2 weer terug naar spoor 1?
Ja. Spoor 2 betekent niet dat de deur bij je eigen werkgever definitief dicht is. Herstel je verder, of ontstaat er alsnog passend werk binnen de organisatie, dan kan spoor 1 weer de hoofdroute worden. Zolang je in dienst bent, blijven beide sporen naast elkaar bestaan, en hoort je werkgever kansen in de eigen organisatie serieus te blijven bekijken.Moet er eerst een arbeidsdeskundig onderzoek komen voordat spoor 2 start?
Het is de gebruikelijke route: een arbeidsdeskundige onderzoekt wat er in je eigen organisatie nog mogelijk is en adviseert of spoor 2 nodig is. Meestal gebeurt dat rond de eerstejaarsevaluatie, eerder als de situatie daarom vraagt. Het onderzoek geeft de onderbouwing die UWV later in het re-integratieverslag wil terugzien, en het voorkomt dat spoor 2 te vroeg of juist te laat wordt ingezet.Wat als werken helemaal niet meer lukt?
Stelt de bedrijfsarts vast dat je op dit moment geen benutbare mogelijkheden hebt, dan kan de re-integratie tijdelijk stilliggen tot er weer ruimte is. Is de situatie blijvend, dus ook op de langere termijn geen mogelijkheden, dan kan een vervroegde WIA-aanvraag gericht op een IVA-uitkering aan de orde zijn. Dat vraagt om een stevige medische onderbouwing; je bedrijfsarts is hierin de eerste gesprekspartner.
Meer over dit onderwerp
Begeleiding bij het 2e spoor
Persoonlijke begeleiding naar passend werk bij een andere werkgever, zorgvuldig binnen de termijnen van de Wet verbetering Poortwachter.
Hoe kies je een goede 2e spoor coach?
Eén vaste coach of een bureau met wisselende gezichten, de klik, de aanpak, de rapportage: waar je op let bij het kiezen van een re-integratiecoach, en waarom je vaak meer te kiezen hebt dan je denkt.
Wanneer is een 2e spoor traject niet verplicht?
Soms hoeft het 2e spoor niet: als er zicht is op terugkeer in het eigen werk, of als een bedrijfsarts geen benutbare mogelijkheden ziet. De uitzonderingen op een rij, met wat ze in de praktijk betekenen.
Geschreven door Nella Vegter
Voormalig Hoofd HR, 25 jaar ervaring. Nu coach in Amsterdam en omgeving: één vast gezicht, van het eerste gesprek tot het eindverslag.
- Re-integratie 2e spoor
- Outplacement
- Loopbaancoaching
- Wet verbetering Poortwachter
Meer over mijBegeleiding bij het 2e spoorZo werkt re-integratie 2e spoor
Twijfel je welk spoor voor jou geldt?
Gratis telefonisch kennismaken. Je vertelt waar je staat in het traject, ik vertel wat er in jouw situatie speelt en wat ik voor je kan doen. Ook voor werkgevers en casemanagers.
Nella Vegtervoormalig Hoofd HR, 25 jaar ervaring
Bronnen
- Werkwijzer Poortwachter (UWV, 1 augustus 2022), de startvoorwaarde voor spoor 2 en de uiterste termijn van zes weken na de eerstejaarsevaluatie, en de vaste momenten in de eerste twee ziektejaren
- UWV, Re-integreren in ander werk, spoor 1 en 2, de omschrijving van het eerste en het tweede spoortraject; UWV onderscheidt er twee en kent de term spoor 3 niet
- UWV, Vervroegde WIA-uitkering (IVA) aanvragen, de termijn voor een vervroegde aanvraag, tussen 3 en 68 weken ziekte, en de verklaring van de bedrijfsarts die daarvoor nodig is
- UWV, WIA-uitkering (IVA/WGA) aanvragen, het moment waarop de WIA-uitkering wordt aangevraagd
- Wet WIA, wetten.overheid.nl, de wachttijd van 104 weken, de verkorte wachttijd bij een vervroegde aanvraag, en de re-integratietaak van de werkgever die het WGA-risico zelf draagt
- Burgerlijk Wetboek boek 7, wetten.overheid.nl, dat de spoor 2-verplichting geldt zolang de werkgever het loon moet doorbetalen (artikel 658a), en dat dat tijdvak 104 weken duurt (artikel 629)
- Ziektewet, wetten.overheid.nl, artikel 38: de melding bij UWV nadat de ongeschiktheid 42 weken heeft geduurd
- Regeling procesgang eerste en tweede ziektejaar, wetten.overheid.nl, de termijnen voor het oordeel van de bedrijfsarts, het plan van aanpak en de evaluatie aan het einde van het eerste ziektejaar
- UWV, Toetsing van het re-integratieverslag, dat tekortkomingen in spoor 1 en spoor 2 samen het grootste deel van de loonsancties verklaren
- Arboportaal, Re-integratietraject, dat de rijksoverheid alleen een eerste en een tweede spoor beschrijft
Wet- en regelgeving verandert. Staat er iets dat niet meer klopt? Laat het me weten, dan pas ik het aan.